|
Nieuw Nederland in de film Excerpt uit een artikel door Gawie Keyser Bron: De Groene Amsterdammer nummer 40 - 4 oktober 2003 Grimm vertelt, zoals de titel aanduidt, het sprookjesachtige verhaal van een broer en zus die wegens armoede alleen worden achtergelaten in een donker bos. Via allerlei bovennaturrlijke ontwikkelingen vinden ze de weg naar Spanje. Dat ze daar alleminst in een wereld van seks, drank en zon belanden - in de stijl van Costa! of Volle Maan - zou een knipoog van Van Warmerdam kunnen zijn naar de succesvolle <<publiekfilms>>. Zijn reizende kinderen komen evenwel niet in het paradijs terecht, maar belanden eerder in een Lynchiaanse wereld, vol met zieke vrouwen in rolstoelen, waanzinnige artsen, vreemde butlers en een stadje uit een spaghettiwestern. Dat Van Warmerdam er niet alrijd in slaagt al deze verschillende verhaalelementen aan elkaar te knopen, is een kanttekening. Grimm is een van de beste Nederlandse films van de laatste jaren en wordt alleen maar beter naarmate je er meer over nadenkt. Grimm plaatst al het vermoeiende geneuzel over <<de Nederlandse film>> in een bijzonder daglicht. Je vraagt je af waarom men niet simpelweg zo veel mogelijk van de schaarse filmfondsen aan Alex van Warmerdam geeft, en dan kijkt wat er gebeurt. De kansen dat deze regisseur daarmee niet alleen een <<publieksfilm>> zal maken, maar zelfs een weergaloze <<artistieke publieksfilm>>, moeten bijzonder groot zijn, gezien Grimm en de rest van zijn oeuvre. Van Warmerdam is een groot kunstenaar. Hij wordt niet altijd als zodanig erkend, te oordelen naar de moeiet die hij telkens heeft om zijn films te financieren. Dat alles maakt het ook betreurenswaardig dat Van Warmerdams nieuwste film niet in Utrecht te zien is. Wachten tot begin december is wel de moeite waard, want Grimm is een belangrijk werk in het huidige klimaat, een film die zou kunnen dienen als vooruitblik op een tijd waarin krachtmeisjes en guitige schippersjongens niet de hoofdfiguren zijn van de collectieve verbeelding van Nederland. En misschien zijn ze dat allang niet meer en is dat de reden waarom Phileine zegt sorry gedateerd oogt. Nederland is niet meer het land van grappen en grollen en quasi-geëmancipeerde vrouwen. Bevrijde jonge mensen waren leuk in Turks fruit en Volle Maan. En wie een Pietje Bell heeft gezien, kent het genre van de ondeugende jongen wel. Het is nu de hoogste tijd voor minder vrijblijvende verhalen. Zoals Grimm. De film is een magnifieke metafoor van Nieuw Nederland: een sprookje zonder een gelukkig einde, waarin de Wolf en de Heks griezelig bekend voorkomen en de Kinderen nooit veilig zullen zijn. Het nieuwe land in de film van Alex van Warmerdam is een grauwe plek vol arme mensen, waar boerinnen jongens verkrachten, mannen in krijtstreeppakken betalen voor trieste seks in vieze campers en waar verrinneweerde jongeren zuchten naar avontuur in het land van de zon om vervolgens de weg kwijt te raken in grijze, verafgelegen bergen en met niets over te blijven behalve elkaar en een ezel. © Gawie Keyser / De Groene Amsterdammer |
